Saga íslenska vitans

Saga íslenska vitans er ung, en það var ekki fyrr en árið 1878 sem fyrsti vitinn við strendur Íslands var byggður. Það var á suðvesturhorni landsins, nánar til tekið á Valahnúk á Reykjanesi. Uppbyggingu vitakerfisins lauk með byggingu Hrollaugseyjavita árið 1954 en þá var ljósvitahringnum um landið lokað.

Eini vitinn sem byggður er af einkaaðila er vitinn á Dalatanga, milli Seyðisfjarðar og Mjóafjarðar. Það gerði útgerðamaðurinn Otto Wathne árið 1895. Vitinn er sá elsti sem enn stendur uppi og er nú í umsjá Þjóðminjasafnsins.

1. desember 2003 var þess minnst að 125 ár voru liðin frá því fyrst blikkaði vitaljós á Íslandsströndum. Við það tilefni voru fyrstu sjö vitar landsins friðaðir. Það eru: Arnartangaviti í Skutulsfirði, Bjargtangarviti (1913, endurbyggður 1923 og 1948), Dyrhólaey (1927), Garðskagaviti hinn eldri (1897), Hríseyjarviti (1920), Malarrifsviti (1946) og Reykjanesviti (1907).

Nú eru þeir ljósvitar við strendur landsins sem Siglingastofnun Íslands hefur umsjón með alls 104 að tölu en þá er ótalinn fjöldi innsiglingar- og hafnarvitar í eigu og umsjá sveitarfélaga.


Vitar á Íslandi: leiðarljós á landsins ströndum 1878-2002

Haustið 2002 gaf Siglingastofnun út bók um sögu vitaþjónustunnar á Íslandi: Vitar á Íslandi: leiðarljós á landsins ströndum 1878-2002, eftir Guðmund Bernódusson, Guðmund L. Hafsteinsson og Kristján Sveinsson.

Í bókinni er saga íslensku vitaþjónustunnar rakin og greint frá uppbyggingu og rekstri vitakerfisins. Hlutverki vitavarðanna gerð skil og fjallað um byggingarstíl vitanna.

Bókin fékk viðurkenningu Upplýsingar - Félags bókasafns- og upplýsingafræða sem besta frumsamda íslenska fræðibókin árið 2002.